નોળિયા નોમની પરંપરાગત શ્રદ્ધા અને ઉલ્લાસભેર ઉજવણી: સાપના ભયથી મુક્તિ માટે પૂજા-અર્ચના
આજે સમગ્ર રાજ્યમાં ભાદરવા સુદ નોમને ‘નોળી નોમ’ (નાગ નોમ) તરીકે ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવવામાં આવી રહી છે. શ્રાવણ અને ભાદરવા માસના પવિત્ર તહેવારોની શ્રેણીમાં આ દિવસનું વિશેષ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ રહેલું છે. પરિવારની સુખ-શાંતિ અને વિશેષ કરીને સર્પદંશ કે નાગભયથી રક્ષણ મેળવવા માટે મહિલાઓ આજે નિર્જળા ઉપવાસ રાખીને નોળિયા અને નાગદેવતાની પૂજા કરે છે.
ધાર્મિક મહત્વ અને પરંપરાઓ
ગૌરી અને નોળિયા પૂજન: આ દિવસે મહિલાઓ સવારે વહેલી ઊઠીને ઘરના આંગણે કે પૂજાના સ્થળે કાચા માટીના નોળિયા અને નાગદેવતા બનાવી તેની પૂજા-અર્ચના કરે છે.
કુલથ (કઠોળ)નો પ્રસાદ: નોળી નોમના દિવસે ખાસ કરીને કઠોળ (જેમ કે મગ, ચણા કે બાફેલા ધાન્ય)નો નૈવેદ્ય ધરાવવાનો અને પ્રસાદ તરીકે ગ્રહણ કરવાનો મહિમા છે.
શાકભાજી કાપવાની મનાઈ: એવી લોકવાયકા અને પૌરાણિક માન્યતા છે કે આ દિવસે ઘરમાં ચપ્પુ કે ધારદાર હથિયારથી શાકભાજી કે અન્ય વસ્તુઓ કાપવામાં આવતી નથી.
મહુવા અને અંબિકા તાલુકામાં ભક્તિમય માહોલ
આ પવિત્ર અવસરે મહુવા તેમજ અંબિકા તાલુકાના વિવિધ શિવાલયોમાં વહેલી સવારથી જ મહિલાઓની ભારે ભીડ જોવા મળી હતી. શિવાલયોમાં બિરાજમાન નાગદેવતા અને મહાદેવની પૂજા-અર્ચના કરવા માટે મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ ઉમટી પડી હતી. મહિલાઓએ જળાધારી પર દૂધ, જળ અને કઠોળ અર્પણ કરી પરિવારના રક્ષણ અને સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી હતી. local શિવાલયો ‘હર હર મહાદેવ’ અને નાગદેવતાના જયઘોષથી ગુંજી ઉઠ્યા હતા.
પૌરાણિક કથા અને માન્યતા
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, નોળિયો એ નાગનો કુદરતી શત્રુ હોવા છતાં રક્ષક માનવામાં આવે છે. એક પૌરાણિક કથા મુજબ, પોતાના બાળકની નાગથી રક્ષા કરનાર નોળિયાની યાદમાં અને તેના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવા આ વ્રત કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે જે મહિલાઓ આ દિવસે શ્રદ્ધાપૂર્વક વ્રત રાખી નોળિયાનું પૂજન કરે છે, તેમના સંતાનોનું રક્ષણ થાય છે અને ઘરમાં કોઈને સર્પદંશનો ભય રહેતો નથી.
આજના આ પવિત્ર દિવસે તમામ મંદિરો અને ઘરોમાં વિશેષ પૂજા-અર્ચના સાથે સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની ગયું છે.
