કાછલ ગામના વગડામાં આવેલું ઐતિહાસિક આદિવાસી દેવથાનક ‘વાઘણદેવી’: પૂર્વજોની પરંપરા આજે પણ જળવાઈ
સુરત, મહુવા:- તા. ૧૩ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬
સુરત જિલ્લાના મહુવા તાલુકાના કાછલ ગામના વગડામાં આવેલું આદિવાસી દેવથાનક ‘વાઘણદેવી’ ગામના ઐતિહાસિક વારસા, આદિવાસી સંસ્કૃતિ અને પ્રકૃતિ સાથેના અતૂટ સંબંધનું પ્રતીક છે. આસો સુદ બીજના દિવસે ખાજ્યાભાઈ ફૂલાભાઈ ચૌધરીના પરિવારજનો દ્વારા વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરા અનુસાર વાઘણદેવીના દેવથાનકે પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવી હતી.
પૂર્વના સમયમાં કાછલ ગામ અને તેની આસપાસના વગડામાં મોટી સંખ્યામાં વાઘ વસવાટ કરતા હતા. તે સમયે ગ્રામજનોનું રક્ષણ થાય અને ગામમાં સુખાકારી જળવાઈ રહે તે ભાવનાથી ખાજ્યાભાઈ ફૂલાભાઈ ચૌધરી દ્વારા જ્યાં વાઘનો વસવાટ હતો તે સ્થળે ‘વાઘણદેવી’ દેવથાનકની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી આ દેવથાનક કાછલ ગામના ઇતિહાસ અને પરંપરા સાથે જોડાયેલું રહ્યું છે.
સમયના પ્રવાહ સાથે અનેક પરિવર્તનો આવ્યાં હોવા છતાં ખાજ્યાભાઈ ફૂલાભાઈ ચૌધરીના પરિવારજનો દ્વારા આ પરંપરાને આજે પણ જીવંત રાખવામાં આવી છે. દર વર્ષે આસો સુદ બીજના દિવસે દેવથાનકે પૂજા-અર્ચના કરીને પૂર્વજોએ સ્થાપિત કરેલા આ વારસાનું જતન કરવામાં આવે છે. આ પરંપરા માત્ર પરિવાર પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ કાછલ ગામના સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ અને આદિવાસી અસ્મિતાની ઓળખ સાથે પણ સંકળાયેલી છે.
આદિવાસી સમાજની જીવનશૈલીમાં જળ, જંગલ, જમીન અને પ્રકૃતિનું વિશેષ મહત્ત્વ રહ્યું છે. પ્રકૃતિ સાથે સહઅસ્તિત્વ જાળવીને જીવન જીવવું એ આદિવાસી સંસ્કૃતિની આગવી વિશેષતા છે. કાછલ ગામના વગડામાં આવેલું વાઘણદેવી દેવથાનક આ પરંપરા, પૂર્વજોના વારસા અને પ્રકૃતિ સાથેના સંબંધની યાદ અપાવે છે.
આધુનિક સમયગાળામાં પણ આવી પરંપરાઓનું જતન કરીને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવી જરૂરી છે, જેથી આવનારી પેઢી પોતાના પૂર્વજોના ઇતિહાસ, સાંસ્કૃતિક વારસા અને પ્રકૃતિ સાથેના સંબંધથી પરિચિત થઈ શકે. ખાજ્યાભાઈ ફૂલાભાઈ ચૌધરીના પરિવારજનો દ્વારા વાઘણદેવી દેવથાનકની પરંપરાને જાળવી રાખવાનું કાર્ય આદિવાસી સંસ્કૃતિ અને અસ્મિતાના સંવર્ધનની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
પૂર્વજોના વારસાનું જતન, પ્રકૃતિ સાથેનું સહઅસ્તિત્વ અને આદિવાસી સંસ્કૃતિનું ગૌરવ — વાઘણદેવી દેવથાનક કાછલ ગામની આગવી ઓળખ છે.
